Bệnh vàng lá trên cây có múi là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất đối với các vườn cam, quýt, bưởi hiện nay. Khi lá chuyển vàng, rễ suy yếu và khả năng hấp thu dinh dưỡng bị giảm sút, cây sẽ sinh trưởng chậm, rụng trái và dễ chết dần nếu không xử lý kịp thời. Cùng Antinnong timg hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng đến các biện pháp khắc phục để giúp bà con chủ động bảo vệ vườn cây và duy trì năng suất ổn định.
Bệnh vàng lá trên cây có múi là gì?
Bệnh vàng lá trên cây có múi là nhóm triệu chứng khi lá mất diệp lục, chuyển vàng từ từ hoặc từng mảng, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp và dẫn đến suy giảm sinh trưởng.
Tùy tác nhân gây bệnh, biểu hiện sẽ khác nhau:
Vàng lá thối rễ (Phytophthora spp.)
Rễ bị thối nâu, không hút được dinh dưỡng
Lá vàng từ dưới lên
Cây héo sinh lý, cành khô dần
Vàng lá gân xanh (Greening – HLB do vi khuẩn Liberibacter gây ra)
Lá vàng nhưng gân vẫn xanh
Trái méo, lệch tâm, nhiều hạt lép
Không có thuốc trị, rất khó phục hồi
Vàng lá sinh lý
Thiếu Mg, Zn, Fe, N…
Vàng loang, mô lá cháy mép
Cây phục hồi nhanh khi bổ sung dinh dưỡng đúng cách
Việc xác định đúng nguyên nhân là chìa khóa để điều trị hiệu quả.
Vàng lá là hiện tượng lá mất màu xanh, sinh trưởng kém, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây.
Nguyên nhân gây bệnh vàng lá trên cây có múi
Bệnh vàng lá thối rễ trên cam, quýt, bưởi thường bắt nguồn từ tình trạng bộ rễ tơ bị tổn thương sau những biến động thời tiết. Khi trải qua các đợt mưa kéo dài rồi chuyển sang nắng nóng, rễ tơ bị “sốc” nhiệt, nghẹt oxy và suy yếu. Đây là thời điểm nấm bệnh, tuyến trùng và rệp sáp tấn công mạnh, làm rễ bị thối – hư – mất khả năng hút nước và dinh dưỡng, khiến cây vàng lá, sinh trưởng chậm và suy kiệt dần.
Một số nguyên nhân điển hình làm bệnh bùng phát mạnh
Đất sét nặng hoặc thoát nước kém: Trong mùa nắng, đất chai cứng – thiếu nước; mùa mưa lại dễ ngập úng. Rễ cây có múi không chịu được tình trạng thay đổi đột ngột như vậy, dẫn đến rễ chậm phát triển, yếu và dễ bị nấm Phytophthora, Fusarium tấn công.
Bón nhiều phân hóa học – thiếu hữu cơ: Lạm dụng phân vô cơ làm đất chua hóa, cấu trúc đất bị phá vỡ, vi sinh vật có lợi giảm mạnh. Môi trường đất mất cân bằng tạo điều kiện cho tuyến trùng, nấm bệnh phát triển nhanh và gây hại rễ.
Mô trồng thấp, mực nước ngầm cao: Những vườn thấp, bị úng hoặc bị bồi đất sát gốc khiến rễ thiếu oxy. Rễ bị “nghẹt thở” rất dễ nhiễm bệnh và khó tự phục hồi.
Tàn dư bệnh và rệp sáp hại rễ: Rệp sáp bám vào rễ kết hợp với nấm gây thối rễ tạo thành “bộ đôi hủy diệt”, khiến cây suy nhanh và vàng lá từng mảng.
Thiếu dinh dưỡng, đất kém thoát nước, rễ suy yếu hoặc nấm bệnh là nguyên nhân phổ biến gây vàng lá.
Triệu chứng vàng lá thối rễ trên cây có múi
Biểu hiện trên lá
Ở giai đoạn đầu, lá già bắt đầu đổi màu: gân lá chuyển vàng nhạt trong khi phiến lá ngả dần sang vàng cam. Các lá bị bệnh xuất hiện rải rác nhưng số lượng tăng nhanh theo thời gian. Khi chạm nhẹ hoặc gặp gió mạnh, lá rất dễ rụng do cuống yếu.
Khi bệnh tiến triển nặng, toàn bộ tán lá có thể vàng loang, nhiều cành trơ trụi, thậm chí vàng cả cây. Bệnh có thể chỉ xuất hiện ở 1–2 cành, nhưng nếu không xử lý kịp thời sẽ lan rộng sang toàn bộ tán.
Biểu hiện trên rễ
Ngay dưới khu vực tán bị vàng, rễ tơ bắt đầu nâu hóa – thối nhũn – tuột vỏ. Rễ nhỏ hỏng trước, sau đó lan sang các rễ cấp lớn. Một số trường hợp quan sát thấy tơ nấm trắng bám quanh vùng rễ bị tổn thương.
Nếu bệnh tấn công đến cổ rễ, cây sẽ suy yếu rất nhanh do hệ thống vận chuyển nước – dinh dưỡng bị cản trở, dẫn đến lá vàng hàng loạt và rụng đột ngột.
Lá vàng loang lổ, rụng sớm, rễ thâm đen và dễ bị thối khi bệnh tiến triển nặng.
Tác hại của bệnh vàng lá trên cây có múi
Bệnh vàng lá nếu không được can thiệp kịp thời có thể gây ra hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng cho vườn cây:
Cây suy yếu nhanh do khả năng quang hợp giảm mạnh.
Rụng lá, rụng trái liên tục, làm năng suất giảm rõ rệt theo từng vụ.
Chất lượng trái giảm sâu: quả nhỏ, méo, chua, độ ngọt kém.
Sinh trưởng chậm, cây còi cọc, sản lượng giảm dần qua các năm.
Thối rễ kéo dài có thể khiến cây chết dần từ ngoài tán vào gốc.
Dễ lây lan cả vườn, nhất là khi kết hợp với bệnh vàng lá Greening (HLB) – dạng nguy hiểm nhất.
Không ít vườn cam, quýt, bưởi đã buộc phải đốn bỏ và tái canh chỉ vì bệnh vàng lá phát triển quá lâu mà không xử lý đúng cách.
Bệnh vàng lá trên cây có múi làm cây suy yếu, rụng lá, giảm đậu trái và năng suất
Cách khắc phục vàng lá thối rễ trên cây có múi
Trường hợp vườn bị vàng lá, thối rễ ở mức độ nhẹ
Khi bệnh mới xuất hiện lác đác, cây vẫn còn khả năng hồi phục, bà con nên can thiệp sớm theo các bước sau:
Thoát nước ngay sau mưa Giữ mặt liếp khô ráo, không để đọng nước quanh vùng gốc – yếu tố khiến rễ tơ dễ nghẹt và nhiễm nấm.
Duy trì ẩm độ ổn định Trong thời gian nắng gắt, cần tưới bổ sung đều đặn để rễ không bị khô hạn đột ngột.
Xử lý nấm bệnh trên đất và rễ Phun Alpine 80WG, Ridomil Gold 68WG lên tán lá và tưới đều xuống toàn bộ vùng đất theo hình chiếu tán để cắt nguồn nấm gây thối rễ.
Diệt rệp sáp và tuyến trùng hại rễ Tưới Movento 150OD (Bayer) để xử lý rệp sáp dưới đất và dùng Tervigo (Syngenta) để tiêu diệt tuyến trùng gây đứt rễ, nghẽn rễ.
Kích thích hình thành rễ mới Tưới phân kích rễ theo đường tán: TrimixDT Super Roots, Trimix DT02, Bioking, đạm cá… giúp rễ tơ phục hồi nhanh.
Chăm sóc phục hồi sau xử lý Duy trì ẩm độ ổn định và bổ sung phân hữu cơ vi sinh + NPK tổng hợp định kỳ mỗi tháng để cây lấy lại sức.
Trường hợp vườn bị vàng lá, thối rễ nặng, lây lan diện rộng
Khi bệnh xuất hiện nhiều cây hoặc cây đã mất sức, cần thực hiện quy trình mạnh và triệt để:
Loại bỏ ngay cây nhiễm nặng: Đào bỏ cây không còn khả năng phục hồi, mang ra khỏi vườn và tiêu hủy. Rắc vôi, tưới thuốc nấm + thuốc trừ rệp sáp + thuốc tuyến trùng vào hố để chặn nguồn bệnh.
Cải thiện thoát nước: Sau các đợt mưa phải khơi rãnh, mở đường tiêu nước nhanh.
Xới nhẹ mặt đất quanh tán: Làm tơi lớp đất 5–10 cm giúp rễ thở tốt hơn, hạn chế yếm khí.
Tưới đủ ẩm trong thời gian nắng kéo dài: Không để cây bị sốc hạn – nguyên nhân làm rễ tổn thương thêm.
Tưới Alpine 80WG vaf Ridomil Gold 68WG, kết hợp Movento 150OD vaf+ Tervigo theo đúng liều nhà sản xuất. Lặp lại 2 lần, cách nhau 3 ngày để tăng hiệu quả.
Kích rễ phục hồi: Tưới phân kích rễ mỗi tuần 1 lần theo hình chiếu tán để tái tạo hệ rễ tơ.
Chăm sóc sau điều trị: Giữ ẩm đều, bổ sung phân hữu cơ vi sinh + NPK hàng tháng để giúp cây tái cân bằng dinh dưỡng và phục hồi sinh trưởng.
Cải tạo đất, xử lý rễ và điều chỉnh chế độ nước giúp cây phục hồi nhanh hơn.
Lưu ý quan trọng để ngăn bệnh tái phát
Đây là những yếu tố then chốt giúp ổn định đất, cải thiện hệ vi sinh và nâng cao sức đề kháng tự nhiên của cây. Chỉ khi quản lý tốt các yếu tố này, vườn câymới phát triển bền vững, hạn chế tối đa nguy cơ tái nhiễm trong các mùa sau.
Thường xuyên bổ sung phân hữu cơ vi sinh, hạn chế lạm dụng phân hóa học.
Tăng cường Trichoderma bằng cách trộn vào phân chuồng hoặc rải trực tiếp giúp ức chế nấm hại trong đất.
Giữ vườn thông thoáng, không để tán quá rậm.
Vệ sinh vườn và xử lý tàn dư bệnh để giảm nguồn nấm lưu tồn.
Duy trì dinh dưỡng cân đối, đất thông thoáng và theo dõi cây thường xuyên để phòng bệnh hiệu quả.
An Tín Nông – Cung cấp vật tư nông nghiệp chính hãng giá sỉ
An Tín Nông là đơn vị phân phối vật tư nông nghiệp chính hãng giá sỉ, chuyên cung ứng số lượng lớn cho nhà vườn, hợp tác xã, đại lý và trang trại trên toàn quốc. Với mong muốn đồng hành cùng bà con trong canh tác bền vững, An Tín Nông mang đến danh mục sản phẩm phong phú, đáp ứng đúng nhu cầu thực tế như sau:
Đất trồng và giá thể: Cung cấp các dòng giá thể và đất trồng đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, tối ưu hóa độ tơi xốp, giữ ẩm, thoát nước.
Phân bón các loại: Giúp cây trồng sinh trưởng mạnh, tăng năng suất và tối ưu chi phí đầu tư.
Thuốc bảo vệ thực vật: Đặc trị sâu bệnh, nấm hại, đảm bảo an toàn, hiệu quả và hạn chế kháng thuốc.
Hạt giống – vật tư: Năng suất cao, phù hợp nhiều mô hình canh tác khác nhau.
Dụng cụ, hệ thống tưới, thiết bị canh tác: Hỗ trợ nhà vườn và trang trại vận hành hiệu quả, tiết kiệm nhân công.
An Tín Nông – đồng hành cùng bà con với đầy đủ vật tư chuẩn chính hãng – giá sỉ tận tay.
Với nguồn hàng ổn định, giá sỉ tận kho, chính sách chiết khấu hấp dẫn và giao hàng nhanh trên toàn quốc, An Tín Nông cam kết mang đến giải pháp tối ưu nhất cho các mô hình sản xuất nông nghiệp từ nhỏ đến lớn.
VTNN AN TÍN NÔNG
Vật tư nông nghiệp Chính hãng – Giá sỉ Tận Tay
