Bệnh thán thư trên cây ổi đang trở thành nỗi lo lớn của nhiều nhà vườn, nhất là vào thời điểm mưa ẩm kéo dài. Chỉ cần xuất hiện vài vết đốm nhỏ trên lá hoặc quả, nấm bệnh có thể lan cực nhanh và khiến cả vườn ổi suy yếu, rụng quả, thối trái và giảm năng suất nghiêm trọng. Không chỉ gây hại ở lá và ngọn non, bệnh còn tấn công trực tiếp vào quả làm giảm giá trị thương phẩm. Bài viết dưới đây, Antinnong sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và các biện pháp phòng trị bệnh thán thư trên cây ổi hiệu quả nhất hiện nay.
Bệnh thán thư trên cây ổi là gì?
Bệnh thán thư trên cây ổi (Anthracnose) là bệnh do nấm Colletotrichum spp. gây ra, thường xuất hiện mạnh trong giai đoạn mưa nhiều, ẩm độ cao hoặc khi cây suy yếu do chăm sóc không đúng kỹ thuật. Đây là một trong những bệnh hại nghiêm trọng nhất trên ổi, gây ảnh hưởng từ lá, cành, chồi non đến trái.
Nấm thán thư phát triển rất nhanh và lây lan thông qua:
Gió
Mưa bắn
Dụng cụ canh tác
Côn trùng
Tàn dư cây bệnh còn sót lại
Nếu không kiểm soát kịp thời, bệnh thán thư có thể gây rụng lá, rụng trái non, trái thối hàng loạt, làm giảm năng suất nghiêm trọng.
Bệnh thán thư trên cây ổi là gì? Nấm gây hại tấn công lá, hoa và trái non.
Nguyên nhân gây bệnh thán thư trên cây ổi
Dưới đây là các nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự xuất hiện và lan rộng của bệnh thán thư mà bà con không nên bỏ qua:
Tác nhân chính gây bệnh thán thư trên ổi là nấm Glomerella psidii (giai đoạn vô tính là Colletotrichum spp.). Loại nấm này tấn công mạnh vào lá, hoa, ngọn non và trái non, khiến mô cây bị hoại tử, thối và khô đen.
Nấm phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết ấm ẩm, đặc biệt khi nhiệt độ khoảng 25°C, độ ẩm cao, mưa nhiều hoặc sương mù liên tục. Đây là môi trường lý tưởng giúp bào tử nấm nảy mầm và lan nhanh.
Mùa mưa là giai đoạn bệnh thán thư bùng phát mạnh nhất. Bào tử nấm dễ dàng phát tán qua gió, nước mưa bắn tóe, côn trùng chích hút hoặc qua dụng cụ cắt tỉa không được vệ sinh.
Bệnh thán thư xuất hiện nặng ở những vườn ổi trũng, đất thoát nước kém, hoặc bón phân mất cân đối (thừa đạm, thiếu vi lượng), khiến cây yếu – dễ nhiễm nấm.
Khi nấm xâm nhập, chúng tồn tại dạng sợi nấm và bào tử trong mô bệnh, sau đó lan nhanh sang các bộ phận khác của cây, gây ra thối quả, cháy lá và khô ngọn
Nguyên nhân gây bệnh thán thư trên ổi thường do ẩm độ cao và vườn kém thông thoáng.
Triệu chứng nhận biết bệnh thán thư trên cây ổi
Khi cây ổi mắc bệnh thán thư, các bộ phận như lá, ngọn, chồi và quả đều xuất hiện những dấu hiệu rất đặc trưng. Bà con có thể nhận biết thông qua các biểu hiện sau:
Dấu hiệu trên lá
Lá non xuất hiện đốm tím hoặc nâu tại vùng giữa, bìa hoặc chóp lá.
Vết bệnh thán thư lan rộng theo thời gian, tạo thành các mảng cháy khô khiến lá vàng và rụng sớm.
Mặt dưới lá thường thấy các chấm đen li ti – đây là ổ bào tử của nấm.
Dấu hiệu trên ngọn và chồi
Ngọn non ban đầu có những đốm thẫm nước, sau chuyển nâu đen.
Lá ở ngọn bị quăn, khô dần hoặc thối khi gặp thời tiết ẩm.
Vết bệnh thán thư lan xuống phần cành phía dưới, gây khô ngọn và chậm sinh trưởng.
Dấu hiệu trên hoa
Hoa xuất hiện đốm nâu nhỏ, nhanh chóng khô đen và rụng.
Bệnh làm giảm tỷ lệ đậu quả rõ rệt, nhất là trong mùa mưa.
Dấu hiệu trên quả
Quả non: xuất hiện các chấm đen li ti như đầu kim. Khi bệnh thán thư nặng, các chấm này phát triển thành vết lõm nâu thẫm ăn sâu vào phần thịt quả. Trên bề mặt vết bệnh thường có nhiều hạt đen nhỏ.
Quả già hoặc chín: Các đốm nâu lan rộng, liên kết thành mảng lớn làm quả sần sùi, méo mó hoặc bị thối. Những vùng bị bệnh ở phần gân rốn quả dễ xuất hiện giòi do ruồi đục quả tấn công.
Triệu chứng bệnh thán thư: lá xuất hiện đốm nâu, cháy mép, dễ rụng sớm.
Tác hại của bệnh thán thư trên cây ổi
Ngọn và lá bị cháy khô: Khi nấm tấn công mạnh, các vùng lá và ngọn bị cháy thành từng mảng, khô giòn và có thể chết dần. Điều này làm giảm khả năng quang hợp và khiến cây suy yếu nhanh chóng.
Trái dễ biến dạng và rụng sớm: Nấm thán thư gây ra các đốm nâu – đen trên quả, khiến trái méo mó, thâm đen và rất dễ rụng khi còn non. Chất lượng trái giảm mạnh, khó đạt chuẩn thương mại.
Cây còi cọc, phát triển chậm: Cây nhiễm bệnh nặng sẽ sinh trưởng kém, tán nhỏ, chồi non phát triển yếu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất các vụ sau.
Giảm năng suất và chất lượng toàn vườn: Thiệt hại có thể kéo dài nhiều vụ liền nếu không xử lý kịp thời: năng suất giảm sâu, tỷ lệ trái loại 1 thấp, chi phí phục hồi cây tăng cao.
Dễ mắc thêm bệnh khác: Vết bệnh do thán thư để lại là “cửa ngõ” cho nấm thối, ruồi đục quả và các tác nhân gây bệnh khác tấn công, khiến tình trạng càng nghiêm trọng hơn.
Ảnh hưởng kinh tế: Nếu không kiểm soát, bệnh có thể làm năng suất giảm tới mức người trồng phải thua lỗ do chi phí thuốc, nhân công điều trị và thất thu sản lượng.
Tác hại của bệnh thán thư khiến rụng trái hàng loạt, thiệt hại nặng cho nhà vườn.
Cách phòng và trị bệnh thán thư trên cây ổi hiệu quả
Biện pháp canh tác
Chọn giống và trồng đúng khoảng cách: Ưu tiên giống ổi khỏe, ít nhiễm bệnh và có nguồn gốc rõ ràng. Trồng với mật độ vừa phải (khoảng 4×5 m đến 5×5 m) để vườn thông thoáng, hạn chế ẩm độ – yếu tố khiến nấm bùng phát.
Vệ sinh vườn thường xuyên: Thu gom toàn bộ lá rụng, quả hư, cành bệnh và tiêu hủy bằng cách đốt hoặc chôn sâu để loại bỏ nguồn nấm. Phát quang cỏ dại để giảm nơi trú ẩn của mầm bệnh.
Tỉa cành – tạo tán hợp lý: Loại bỏ cành sâu bệnh, cành già, cành vượt và các cành mọc trong tán. Tạo tán thông thoáng giúp ánh sáng len vào bên trong, giảm ẩm, hạn chế nấm phát triển.
Bón phân đúng – đủ – cân đối: Bón phân hữu cơ, NPK cân đối và bổ sung vi lượng giúp cây khỏe, lá dày, tăng sức đề kháng. Hạn chế bón thừa đạm vì sẽ làm lá non mềm, dễ bị nấm tấn công. Kết hợp humic hoặc chế phẩm cải tạo đất để tăng hệ vi sinh có lợi.
Quản lý nước tưới: Giữ ẩm vừa phải, không tưới đẫm vào chiều muộn. Vào mùa mưa cần rãnh thoát nước tốt để hạn chế nấm phát sinh.
Biện pháp sinh học
Dùng chế phẩm vi sinh: Sử dụng Trichoderma, Bacillus subtilis hoặc Chaetomium để ức chế nấm gây bệnh. Các dòng vi sinh này cạnh tranh dinh dưỡng, phân hủy mầm bệnh và bảo vệ bộ rễ.
Bón phân hữu cơ đã ủ vi sinh: Phân hữu cơ trộn Trichoderma giúp cải tạo đất, phục hồi hệ vi sinh có lợi và giảm môi trường sống của nấm.
Bảo vệ thiên địch trong vườn: Giữ lại bọ rùa, ong ký sinh, nhện bắt mồi vì chúng tiêu diệt các côn trùng trung gian làm lây bệnh như ruồi vàng, bọ xít.
Thời điểm phun: Phun sáng sớm hoặc chiều mát để vi sinh hoạt động tốt. Ưu tiên phun vào lá non, ngọn và quả – những vị trí nấm dễ tấn công.
Biện pháp vật lý và thủ công
Bao quả đúng thời điểm: Khi quả đạt kích thước bằng quả trứng gà, có thể bao bằng túi giấy hoặc túi chuyên dụng. Bao quả giúp ngăn côn trùng và hạn chế bào tử nấm xâm nhập.
Dọn sạch tàn dư trong vườn: Nhặt và tiêu hủy quả rụng, lá bệnh, cành khô để giảm tối đa nguồn lây trong vườn.
Theo dõi vườn định kỳ: Kiểm tra đọt non và quả 3–5 ngày/lần để phát hiện dấu bệnh sớm. Có thể đặt bẫy dính vàng nhằm giám sát côn trùng truyền bệnh.
Biện pháp hoá học
Thời điểm phun phòng: Phun trước mùa mưa hoặc khi cây bắt đầu ra đọt, ra hoa – đây là giai đoạn dễ bị thán thư tấn công nhất.
Thời điểm phun trị: Khi thấy xuất hiện đốm nâu, thâm đen trên lá hoặc quả, cần phun liên tiếp 2–3 lần, cách nhau 7–10 ngày.
Nguyên tắc sử dụng thuốc:
Luân phiên hoạt chất để tránh tình trạng kháng thuốc.
Mix với chất bám dính để tăng hiệu quả.
Phun tập trung mặt dưới lá – nơi bào tử thường bám nhiều nhất.
Chỉ phun sáng sớm hoặc chiều mát.
Lưu ý quan trọng:
Tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch.
Thử phun trên một vài cây trước khi xử lý cả vườn.
Không lạm dụng thuốc hóa học để tránh tồn dư và làm cây suy yếu lâu dài.
Cách phòng và trị bệnh thán thư trên cây ổi hiệu quả bằng chăm sóc và xử lý đúng kỹ thuật.
Lưu ý quan trọng khi phòng trừ bệnh thán thư trên cây ổi
Để việc phòng trừ bệnh thán thư đạt hiệu quả bền vững và hạn chế tái phát trong các vụ sau, bà con cần chú ý một số điểm quan trọng dưới đây:
Theo dõi sớm và thường xuyên: Quan sát lá non, chồi non và quả định kỳ, nhất là sau những cơn mưa hoặc trong thời gian ẩm kéo dài để phát hiện dấu bệnh ngay từ đầu.
Ưu tiên biện pháp sinh học: Tăng cường sử dụng Trichoderma, Bacillus subtilis hoặc các chủng nấm đối kháng để hạn chế tối đa sự phụ thuộc vào thuốc hóa học và duy trì hệ vi sinh đất khỏe mạnh.
Phun thuốc đúng kỹ thuật: Khi cần xử lý, đảm bảo phun phủ đều toàn bộ mặt lá – đặc biệt là mặt dưới, nơi bào tử nấm bám nhiều. Tập trung vào lá non và ngọn, là vùng dễ bị tấn công nhất.
Giữ vườn sạch cỏ dại: Loại bỏ các loại cỏ như cỏ lồng vực, cỏ gấu… vì đây là nơi nấm trú ngụ và lan truyền sang cây chính.
Ngăn ngừa kháng thuốc: Không dùng lặp lại một hoạt chất trong thời gian dài. Thay đổi nhóm thuốc hợp lý để hạn chế nấm phát triển tính kháng.
Bảo vệ thiên địch tự nhiên: Hạn chế phun thuốc khi mật độ bọ rùa, nhện săn mồi hoặc các loài có lợi cao; vì chúng giúp kiểm soát côn trùng lan truyền nấm một cách tự nhiên.
Lưu ý quan trọng khi phòng trừ thán thư: vệ sinh vườn và phun thuốc đúng thời điểm.
Câu hỏi thường gặp về bệnh thán thư trên cây ổi
1. Làm sao nhận biết cây ổi bị thán thư?
Bệnh thường biểu hiện bằng các đốm nâu đen lõm xuống trên lá, ngọn hoặc quả. Trên bề mặt vết bệnh thường xuất hiện các chấm đen nhỏ (ổ bào tử). Lá cháy loang từng mảng, ngọn bị khô quắt lại, quả thâm sần hoặc rụng khi còn non.
2. Bệnh thán thư gây hại mạnh ở giai đoạn nào?
Ổi dễ nhiễm bệnh nhất khi đang ra đọt non, ra hoa và nuôi quả non. Mức độ tấn công tăng cao vào mùa mưa – thời điểm độ ẩm lớn và nhiệt độ phù hợp cho nấm phát triển.
3. Có trị thán thư mà không cần dùng thuốc hóa học được không
Hoàn toàn có thể. Bà con có thể dùng Trichoderma, Bacillus subtilis, kết hợp vệ sinh vườn, bao quả, bón phân cân đối để tăng sức đề kháng và hạn chế nấm phát triển.
Câu hỏi thường gặp về bệnh thán thư trên cây ổi và giải pháp phòng ngừa lâu dài.
An Tín Nông – Cung cấp vật tư nông nghiệp chính hãng giá sỉ
An Tín Nông là đơn vị phân phối vật tư nông nghiệp chính hãng giá sỉ, chuyên cung ứng số lượng lớn cho nhà vườn, hợp tác xã, đại lý và trang trại trên toàn quốc. Với mong muốn đồng hành cùng bà con trong canh tác bền vững, An Tín Nông mang đến danh mục sản phẩm phong phú, đáp ứng đúng nhu cầu thực tế như sau:
Đất trồng và giá thể: Cung cấp các dòng giá thể và đất trồng đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, tối ưu hóa độ tơi xốp, giữ ẩm, thoát nước.
Phân bón các loại: Giúp cây trồng sinh trưởng mạnh, tăng năng suất và tối ưu chi phí đầu tư.
Thuốc bảo vệ thực vật: Đặc trị sâu bệnh, nấm hại, đảm bảo an toàn, hiệu quả và hạn chế kháng thuốc.
Hạt giống – vật tư: Năng suất cao, phù hợp nhiều mô hình canh tác khác nhau.
Dụng cụ, hệ thống tưới, thiết bị canh tác: Hỗ trợ nhà vườn và trang trại vận hành hiệu quả, tiết kiệm nhân công.
An Tín Nông – đồng hành cùng bà con với đầy đủ vật tư chuẩn chính hãng – giá sỉ tận tay.
Với nguồn hàng ổn định, giá sỉ tận kho, chính sách chiết khấu hấp dẫn và giao hàng nhanh trên toàn quốc, An Tín Nông cam kết mang đến giải pháp tối ưu nhất cho các mô hình sản xuất nông nghiệp từ nhỏ đến lớn.
VTNN AN TÍN NÔNG
Vật tư nông nghiệp Chính hãng – Giá sỉ Tận Tay
