Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng!
Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng!
Bệnh khô vằn trên lúa là một trong những bệnh hại phổ biến và nguy hiểm, thường phát sinh mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm và ruộng lúa gieo cấy dày. Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây ra, lây lan nhanh từ bẹ lá lên thân và cổ bông, làm cây lúa suy yếu và giảm năng suất nghiêm trọng. Trong bài viết này, hãy cùng Antinnong tìm hiểu chi tiết nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và biện pháp phòng trị bệnh khô vằn trên lúa hiệu quả nhé.
Bệnh khô vằn trên lúa là một trong những bệnh hại phổ biến và nghiêm trọng, do nấm Rhizoctonia solani gây ra. Bệnh thường xuất hiện từ giai đoạn lúa đẻ nhánh đến làm đòng, trổ bông, đặc biệt phát sinh mạnh khi thời tiết nóng ẩm, ruộng lúa rậm rạp và bón dư phân đạm.
Triệu chứng bệnh thường bắt đầu từ phần gốc và bẹ lá với các vết màu nâu xám, sau đó lan dần lên thân và lá lúa. Khác với bệnh đạo ôn, bệnh khô vằn lây lan nhanh theo chiều đứng, làm cây lúa suy yếu, giảm khả năng quang hợp và dễ đổ ngã.
Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh khô vằn có thể gây giảm năng suất đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả sản xuất lúa của bà con nông dân.
Hình ảnh thực tế bệnh khô vằn trên lúa với các vết nâu khô xuất hiện ở bẹ và thân cây.
Bệnh khô vằn trên lúa phát sinh và gây hại do sự kết hợp giữa tác nhân nấm bệnh, điều kiện môi trường thuận lợi và kỹ thuật canh tác chưa phù hợp. Cụ thể gồm các nguyên nhân chính sau:
Tác nhân gây bệnh chính
Bệnh khô vằn trên lúa do nấm đất Rhizoctonia solani gây ra. Loài nấm này có khả năng tồn tại rất lâu trong đất, rơm rạ, cỏ dại và tàn dư cây trồng dưới dạng sợi nấm hoặc hạch nấm. Khi gặp điều kiện thuận lợi, nấm xâm nhập vào cây lúa qua bẹ lá, thân hoặc vùng sát mặt nước, gây tổn thương và làm gián đoạn quá trình vận chuyển dinh dưỡng trong cây.
Điều kiện thời tiết và môi trường thuận lợi
Nấm khô vằn phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ từ 25–32°C và độ ẩm cao. Thời tiết nóng ẩm kéo dài, mưa nhiều, ruộng giữ nước sâu hoặc thoát nước kém là những yếu tố thúc đẩy bệnh bùng phát và lây lan nhanh. Đặc biệt, vào giai đoạn lúa đẻ nhánh đến làm đòng, trổ bông, bệnh dễ gây hại nặng nhất.
Nguồn lây lan và tái nhiễm bệnh
Hạch nấm từ vết bệnh có thể rơi xuống mặt ruộng, nổi theo dòng nước và lan sang các khóm lúa xung quanh. Ngoài ra, nấm còn tồn tại trong đất và tàn dư thực vật từ vụ trước, khiến ruộng lúa có nguy cơ tái nhiễm bệnh ngay từ giai đoạn đầu vụ nếu không được xử lý tốt.
Nguyên nhân từ kỹ thuật canh tác
Việc bón thừa đạm, bón đạm muộn hoặc bón phân không cân đối N–P–K làm cây lúa mềm yếu, dễ nhiễm nấm bệnh. Bên cạnh đó, gieo sạ hoặc cấy lúa với mật độ quá dày khiến ruộng kém thông thoáng, độ ẩm cao, tạo môi trường lý tưởng cho nấm khô vằn phát triển và lây lan trên diện rộng.
Quản lý nước ruộng không hợp lý
Giữ mực nước cao liên tục hoặc để ruộng ẩm ướt kéo dài làm bệnh lây lan nhanh từ cây này sang cây khác. Nước ruộng là môi trường giúp hạch nấm nổi và phát tán rộng trong ruộng lúa.
Nguyên nhân gây bệnh khô vằn trên lúa thường liên quan đến nấm bệnh phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao.
Bệnh khô vằn hại lúa gây tổn thương trên nhiều bộ phận của cây như bẹ lá, phiến lá, thân và cổ bông. Triệu chứng bệnh thường xuất hiện âm thầm từ gốc lúa, sau đó lan nhanh lên phía trên khi gặp điều kiện ẩm độ cao.
Triệu chứng trên bẹ lá
Triệu chứng trên phiến lá
Triệu chứng trên thân lúa
Triệu chứng trên cổ bông
Bệnh khô vằn phát sinh và lây lan mạnh khi gặp điều kiện thời tiết nóng ẩm, đặc biệt trong khoảng nhiệt độ 24–32°C kết hợp với ẩm độ cao, mưa nhiều hoặc ruộng lúa thường xuyên ngập nước. Trong điều kiện này, nấm bệnh sinh trưởng nhanh và tốc độ lan truyền rất mạnh.
Bệnh thường xuất hiện đầu tiên ở bẹ lá và lá già sát mặt nước hoặc gần gốc, sau đó lan dần lên các lá phía trên. Mức độ và tốc độ lây lan phụ thuộc lớn vào lượng mưa, mực nước ruộng cao kéo dài và tình trạng ruộng lúa gieo cấy quá dày, kém thông thoáng.
Theo từng giai đoạn sinh trưởng, bệnh khô vằn gây hại nhẹ ở giai đoạn mạ đến đẻ nhánh, nhưng bùng phát mạnh từ làm đòng – trổ bông đến chín sáp. Ở miền Bắc Việt Nam, bệnh thường gây hại nặng trong vụ mùa hơn so với vụ chiêm xuân.
Chế độ bón phân cũng ảnh hưởng rõ rệt đến mức độ bệnh. Bón thừa đạm, bón đạm tập trung hoặc bón nhiều lần làm cây lúa mềm yếu, tạo điều kiện cho bệnh phát triển mạnh. Ngược lại, việc bổ sung kali hợp lý giúp tăng sức chống chịu của cây lúa và làm giảm mức độ nhiễm bệnh khô vằn.
Đặc điểm phát sinh và phát triển của bệnh khô vằn trên lúa trong giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng.
Bệnh khô vằn làm các bẹ lá và lá lúa bị tổn thương, khiến diện tích lá xanh giảm mạnh, từ đó hạn chế khả năng quang hợp và làm cây sinh trưởng kém. Khi quá trình tạo và vận chuyển dinh dưỡng bị gián đoạn, năng suất và chất lượng hạt lúa đều suy giảm rõ rệt.
Ngoài ra, vết bệnh lan lên thân và bông lúa khiến cây yếu, dễ đổ ngã, đặc biệt vào giai đoạn làm đòng – trổ bông. Hậu quả là hạt lúa thường bị lép, nhỏ, không chắc, làm giảm giá trị thương phẩm của vụ mùa.
Đáng lo ngại hơn, bệnh khô vằn có tốc độ lây lan rất nhanh trong điều kiện ruộng rậm rạp và ẩm độ cao. Nếu không được kiểm soát sớm, bệnh có thể bùng phát trên diện rộng, gây thiệt hại lớn cho cả cánh đồng lúa.
Tác hại của bệnh khô vằn trên lúa làm cây sinh trưởng kém, giảm năng suất và chất lượng hạt.
Để quản lý bệnh khô vằn trên lúa một cách bền vững, bà con nên kết hợp đồng bộ các biện pháp canh tác, sinh học và hóa học nhằm hạn chế nguồn bệnh, giảm điều kiện phát sinh và xử lý kịp thời khi bệnh xuất hiện.
Áp dụng các kỹ thuật canh tác hợp lý ngay từ đầu vụ giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh khô vằn phát sinh, cụ thể gồm:
Biện pháp sinh học giúp kiểm soát bệnh theo hướng an toàn và lâu dài, đồng thời cải thiện môi trường đất:
Biện pháp hóa học cần được áp dụng đúng lúc, đúng cách để đạt hiệu quả cao và hạn chế kháng thuốc:
Biện pháp phòng và trị bệnh khô vằn trên lúa bằng canh tác hợp lý kết hợp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Để thuốc bảo vệ thực vật phát huy hiệu quả và đảm bảo an toàn trong phòng trừ bệnh khô vằn, bà con cần chú ý các điểm sau:
Lưu ý khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trị bệnh khô vằn trên lúa an toàn và hiệu quả.
An Tín Nông là đơn vị phân phối vật tư nông nghiệp chính hãng giá sỉ, chuyên cung ứng số lượng lớn cho nhà vườn, hợp tác xã, đại lý và trang trại trên toàn quốc. Với mong muốn đồng hành cùng bà con trong canh tác bền vững, An Tín Nông mang đến danh mục sản phẩm phong phú, đáp ứng đúng nhu cầu thực tế như sau:
An Tín Nông – đồng hành cùng bà con với đầy đủ vật tư chuẩn chính hãng – giá sỉ tận tay.
Với nguồn hàng ổn định, giá sỉ tận kho, chính sách chiết khấu hấp dẫn và giao hàng nhanh trên toàn quốc, An Tín Nông cam kết mang đến giải pháp tối ưu nhất cho các mô hình sản xuất nông nghiệp từ nhỏ đến lớn.
VTNN AN TÍN NÔNG
Vật tư nông nghiệp Chính hãng – Giá sỉ Tận Tay
———————
Hotline: 0909.612.274
Email: antinnong.vn@gmail.com
Website: https://antinnong.com
Địa chỉ: 9 Đường số 1, KDC Thành Ủy, Hiệp Bình, Thủ Đức, HCM
