Bệnh hại cây bưởi là mối đe dọa lớn đối với năng suất và tuổi thọ vườn bưởi, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều và canh tác chưa hợp lý. Nếu không phát hiện sớm và xử lý đúng cách, bệnh có thể lây lan nhanh, làm cây suy kiệt, giảm chất lượng trái và gây thiệt hại kinh tế đáng kể. Bài viết sau đây, Antinnong sẽ cùng bà con nhận diện và phòng trừ bệnh hại cây bưởi hiệu quả, bền vững.
Nguyên nhân gây bệnh hại cây bưởi
Sâu bệnh hại trên cây bưởi phát sinh do sự tác động tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó phổ biến nhất gồm:
Điều kiện thời tiết, môi trường: Khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều và nhiệt độ cao tạo môi trường lý tưởng cho sâu bệnh sinh sôi, lây lan nhanh trên vườn bưởi.
Đặc điểm sinh học của sâu bệnh: Các đối tượng như sâu đục thân, sâu vẽ bùa, rệp, nhện đỏ… có tập tính chích hút hoặc đục phá thân, lá, rễ, gây tổn thương trực tiếp cho cây.
Nguồn thức ăn và ký chủ phụ: Sự tồn tại của cỏ dại hoặc cây ký chủ xung quanh vườn bưởi tạo điều kiện cho sâu bệnh trú ẩn và phát tán sang cây trồng chính.
Quản lý vườn chưa hợp lý: Ít tỉa cành, trồng dày, vệ sinh kém hoặc không kiểm soát cỏ dại làm vườn rậm rạp, tăng độ ẩm và nguy cơ bùng phát sâu bệnh.
Mất cân bằng kiểm soát sinh học: Việc tiêu diệt thiên địch hoặc kiểm soát sinh học không hợp lý khiến sâu hại phát triển mạnh.
Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật: Sử dụng thuốc trừ sâu liên tục, sai cách dễ gây hiện tượng kháng thuốc, làm việc phòng trừ kém hiệu quả về lâu dài.
Xác định đúng nguyên nhân gây bệnh hại để có biện pháp xử lý kịp thời.
Dấu hiệu nhận biết sâu bệnh hại cây bưởi
Sâu bệnh hại trên cây bưởi thường biểu hiện qua nhiều dấu hiệu khác nhau, tùy theo đối tượng gây hại và mức độ nhiễm. Người trồng có thể nhận biết sớm thông qua các biểu hiện sau:
Lá bị ăn khuyết hoặc thủng lỗ: Lá xuất hiện vết cắn nham nhở, mép lá bị khuyết, bề mặt lá loang lổ, khô cháy hoặc mất màu, dấu hiệu điển hình của sâu ăn lá và sâu vẽ bùa.
Thân, cành có lỗ đục bất thường: Trên thân hoặc cành xuất hiện các lỗ nhỏ, có thể kèm mùn gỗ hoặc phân sâu. Đây là dấu hiệu của sâu đục thân, sâu đục cành gây hại từ bên trong, làm cây suy yếu nhanh.
Hoa và trái non bị hư hại: Hoa rụng sớm, trái non thối hoặc biến dạng thường liên quan đến bọ trĩ, rệp hoặc côn trùng chích hút tấn công bộ phận non.
Xuất hiện dịch nhờn hoặc bọt trắng trên lá: Một số loài sâu, rệp tiết ra mật ngọt hoặc dịch bọt, tạo môi trường cho nấm bồ hóng phát triển, làm lá đen và giảm quang hợp.
Trái bị thối, sẫm màu hoặc có vết đục: Quả bưởi có đốm thâm, mềm nhũn hoặc hư hỏng từng mảng có thể do sâu ăn quả hoặc bệnh xâm nhập qua vết thương.
Thân cây có vết xước, nứt hoặc sần sùi: Các vết khắc, nứt trên vỏ thân là dấu hiệu cây bưởi bị côn trùng gây hại lâu ngày, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng dẫn nhựa.
Cây sinh trưởng kém, lá vàng và rụng sớm: Khi bộ rễ hoặc thân bị sâu bệnh tấn công, cây bưởi thường còi cọc, lá vàng, rụng nhiều và giảm sức đề kháng rõ rệt.
Quan sát các dấu hiệu bất thường trên lá, cành và trái để phát hiện sâu bệnh sớm.
Các bệnh hại cây bưởi thường gặp hiện nay
Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều và canh tác chưa hợp lý, cây bưởi rất dễ bị nhiều loại bệnh hại tấn công. Nếu không phát hiện và xử lý sớm, bệnh có thể làm cây suy kiệt, giảm năng suất nghiêm trọng, thậm chí chết hàng loạt.
Bệnh vàng lá gân xanh (Greening) trên cây bưởi
Nguyên nhân: Do vi khuẩn Liberibacter spp., lây truyền qua rầy chổng cánh.
Dấu hiệu nhận biết:
Lá vàng loang lổ nhưng gân lá vẫn xanh
Lá nhỏ, dày, mọc dựng đứng
Trái nhỏ, méo mó, tép chai, vị đắng
Rễ tơ thối dần, cây suy kiệt và chết từ từ
Mức độ nguy hiểm: Rất nghiêm trọng, hiện chưa có thuốc đặc trị; cây bưởi nhiễm nặng bắt buộc phải tiêu hủy để tránh lây lan.
Bệnh vàng lá gân xanh (Greening) khiến cây suy yếu và giảm chất lượng trái.
Bệnh thối gốc – chảy nhựa trên cây bưởi
Nguyên nhân: Do nấm Phytophthora spp. phát sinh mạnh trong điều kiện đất úng nước.
Triệu chứng:
Vỏ thân gần gốc sũng nước, nứt nẻ
Chảy nhựa màu nâu đen, mùi hôi
Lá vàng, rụng nhiều, cành khô chết dần
Rễ thối, cây suy yếu rõ rệt
Điều kiện thuận lợi: Vườn trũng thấp, thoát nước kém, mật độ trồng dày.
Bệnh thối gốc chảy nhựa làm thân cây tổn thương và ảnh hưởng đến sinh trưởng.
Bệnh loét vi khuẩn trên cây bưởi
Nguyên nhân: Do vi khuẩn Xanthomonas spp.
Dấu hiệu:
Trên lá, cành, trái xuất hiện đốm tròn, sần sùi
Vết bệnh nhô lên, xung quanh có quầng vàng
Trái bị loét, sần vỏ, giảm giá trị thương phẩm
Đặc điểm lây lan: Phát tán mạnh qua mưa gió và sâu vẽ bùa.
Bệnh loét vi khuẩn gây đốm trên lá và trái, làm giảm giá trị thương phẩm.
Bệnh thán thư trên cây bưởi
Nguyên nhân: Do nấm Colletotrichum spp.
Triệu chứng:
Lá có đốm nâu, viền sẫm
Hoa và trái non bị thối, rụng sớm
Trái lớn có vết lõm nâu đen, dễ thối khi bảo quản
Thời điểm bùng phát: Mạnh nhất khi cây ra hoa – nuôi trái, gặp mưa ẩm kéo dài.
Bệnh thán thư gây cháy lá, thối trái và ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất.
Bệnh ghẻ nhám (sẹo trái) trên cây bưởi
Nguyên nhân: Do nấm Elsinoe spp.
Biểu hiện:
Lá non, cành non bị sần sùi, biến dạng
Trái xuất hiện sẹo, vỏ xấu
Ít gây chết cây nhưng ảnh hưởng lớn đến mẫu mã trái
Ảnh hưởng: Ít gây chết cây nhưng làm giảm mạnh giá trị thương phẩm.
Bệnh ghẻ nhám làm vỏ trái sần sùi, ảnh hưởng đến mẫu mã và chất lượng.
Bệnh mốc hồng trên cây bưởi
Nguyên nhân: Do nấm Corticium salmonicolor.
Dấu hiệu:
Trên thân, cành xuất hiện lớp tơ nấm màu hồng nhạt
Cành bị khô, chết từng đoạn
Thường gặp ở vườn trồng dày, ẩm độ cao
Điều kiện phát sinh: Vườn rậm rạp, ẩm độ cao, ít được tỉa cành tạo tán.
Bệnh mốc hồng gây khô cành, làm suy giảm sức sống của cây bưởi.
Tác hại của bệnh hại cây bưởi
Mỗi nhóm bệnh gây hại trên cây bưởi sẽ tạo ra những ảnh hưởng khác nhau, song đều làm suy giảm năng suất và chất lượng vườn cây nếu không được kiểm soát kịp thời. Một số tác hại điển hình gồm:
Cây phát triển chậm, sức sinh trưởng suy giảm rõ rệt, dễ bị kiệt sức trong thời gian ngắn.
Lá rụng nhiều, hoa và trái non rơi sớm, làm giảm mạnh tỷ lệ đậu quả.
Trái thu hoạch nhỏ, mẫu mã xấu, chất lượng kém, khó tiêu thụ và bị ép giá.
Chi phí chăm sóc và phòng trừ tăng cao nhưng hiệu quả kinh tế lại giảm sút.
Trường hợp bệnh bùng phát nặng, vườn bưởi có nguy cơ phải cải tạo đất hoặc trồng lại từ đầu, gây thiệt hại lớn cho nhà vườn.
Bệnh hại gây rụng trái, suy cây và làm giảm hiệu quả kinh tế vườn bưởi.
Cách phòng trừ sâu bệnh hại trên cây bưởi hiệu quả
Để hạn chế thiệt hại do sâu bệnh và duy trì vườn bưởi sinh trưởng ổn định, người trồng cần áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng là chính, trị đúng lúc.
Biện pháp canh tác
Chọn giống sạch bệnh, cây khỏe, có nguồn gốc rõ ràng; không lấy giống từ vườn đã nhiễm bệnh.
Thiết kế vườn hợp lý, trồng với mật độ vừa phải để vườn luôn thông thoáng, hạn chế ẩm độ cao.
Làm đất và thoát nước tốt, tránh để vườn bị úng nước kéo dài – nguyên nhân chính gây thối rễ, chảy gôm.
Bón phân cân đối N–P–K, tăng kali, canxi, trung vi lượng; hạn chế bón thừa đạm làm cây mềm, dễ nhiễm bệnh.
Tỉa cành tạo tán định kỳ, loại bỏ cành già, cành sâu bệnh để giảm nơi trú ngụ của nấm và côn trùng.
Vệ sinh vườn thường xuyên, thu gom và tiêu hủy lá, cành, trái rụng sau mỗi vụ thu hoạch.
Biện pháp sinh học
Sử dụng chế phẩm vi sinh như Trichoderma, Bacillus để ức chế nấm gây bệnh trong đất.
Tăng cường thiên địch (bọ rùa, ong ký sinh…) giúp kiểm soát rệp, sâu non tự nhiên.
Dùng nano bạc – nano đồng hoặc chế phẩm sinh học phòng bệnh trong điều kiện ẩm độ cao, mưa nhiều.
Kết hợp chế phẩm kích rễ – tăng đề kháng giúp cây phục hồi nhanh sau bệnh.
Biện pháp hóa học
Phun phòng định kỳ vào giai đoạn ra lộc non, ra hoa – đậu trái bằng thuốc phù hợp từng nhóm bệnh.
Khi bệnh chớm xuất hiện:
Luân phiên thuốc trừ nấm, vi khuẩn để tránh kháng thuốc.
Phun đều cả hai mặt lá, kết hợp xử lý gốc với bệnh thối rễ, chảy nhựa.
Tuân thủ nguyên tắc 4 đúng: đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc, đúng cách.
Ngưng phun thuốc trước thu hoạch theo đúng thời gian cách ly.
Quản lý côn trùng môi giới truyền bệnh
Chủ động phòng trừ rầy chổng cánh, rệp, bọ trĩ – các tác nhân truyền bệnh nguy hiểm như vàng lá gân xanh.
Theo dõi vườn sát sao sau mưa, khi thời tiết nóng ẩm hoặc giao mùa để xử lý kịp thời.
Xử lý cây bệnh nặng
Cách ly sớm cây có dấu hiệu bệnh nguy hiểm.
Đào bỏ và tiêu hủy cây nhiễm nặng (đặc biệt với bệnh vàng lá gân xanh).
Khử trùng dụng cụ cắt tỉa để tránh lây lan mầm bệnh sang cây khỏe.
Áp dụng các biện pháp chăm sóc và phòng trừ giúp cây bưởi phát triển khỏe mạnh.
An Tín Nông – Cung cấp vật tư nông nghiệp chính hãng giá sỉ
An Tín Nông là đơn vị phân phối vật tư nông nghiệp chính hãng giá sỉ, chuyên cung ứng số lượng lớn cho nhà vườn, hợp tác xã, đại lý và trang trại trên toàn quốc. Với mong muốn đồng hành cùng bà con trong canh tác bền vững, An Tín Nông mang đến danh mục sản phẩm phong phú, đáp ứng đúng nhu cầu thực tế như sau:
Đất trồng và giá thể: Cung cấp các dòng giá thể và đất trồng đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, tối ưu hóa độ tơi xốp, giữ ẩm, thoát nước.
Phân bón các loại: Giúp cây trồng sinh trưởng mạnh, tăng năng suất và tối ưu chi phí đầu tư.
Thuốc bảo vệ thực vật: Đặc trị sâu bệnh, nấm hại, đảm bảo an toàn, hiệu quả và hạn chế kháng thuốc.
Hạt giống – vật tư: Năng suất cao, phù hợp nhiều mô hình canh tác khác nhau.
Dụng cụ, hệ thống tưới, thiết bị canh tác: Hỗ trợ nhà vườn và trang trại vận hành hiệu quả, tiết kiệm nhân công.
An Tín Nông – đồng hành cùng bà con với đầy đủ vật tư chuẩn chính hãng – giá sỉ tận tay.
Với nguồn hàng ổn định, giá sỉ tận kho, chính sách chiết khấu hấp dẫn và giao hàng nhanh trên toàn quốc, An Tín Nông cam kết mang đến giải pháp tối ưu nhất cho các mô hình sản xuất nông nghiệp từ nhỏ đến lớn.
VTNN AN TÍN NÔNG
Vật tư nông nghiệp Chính hãng – Giá sỉ Tận Tay
